Treść głównego artykułu

Abstrakt

Wiek przedszkolny ma szczególne znaczenie dla możliwości uczenia się szkolnego. W jego trakcie dochodzi do zmiany wagi, w procesach radzenia sobie z zadaniami, procesów naturalnych i kulturowych. Podstawą adaptacji zaczynają być takie kulturowe środki pomocnicze, jak posługiwanie się językiem, liczenie, rysowanie itd. Ich opanowanie zależne jest od tego, czy służące temu funkcje psychiczne zostały wprowadzone w kulturowy system aktywacji, czy dalej pozostają pod


wpływem naturalnego. Dziecko, które pozostaje pod wpływem naturalnego systemu aktywacji, mimo że znajdzie się w środowisku obiektywnie kulturowym (domu, podwórka, przedszkola), będzie bardziej wrażliwe na dźwięki, obrazy, zapachy niż na znaczenia. Mechanizmy adaptacji takiego dziecka są skoncentrowane na fizycznych aspektach środowiska, a nie na społecznych. Jego mechanizmy adaptacji oparte są na bezpośrednich sposobach zachowania, a nie zapośredniczonych przez kulturowe środki pomocnicze. Im wcześniej w wieku przedszkolnym dojdzie u dziecka do zmiany systemu aktywacji, tym więcej będzie ono miało czasu na uzyskanie takiego poziomu rozwoju kulturowego struktury funkcji psychicznych (zbudowanie rusztowania), który zwiększy prawdopodobieństwo odniesienia przez nie sukcesu w środowisku szkoły.

Słowa kluczowe

gotowość szkolna system aktywacji adaptacja środowisko funkcje psychiczne

Szczegóły artykułu

Referencje

  1. ARNETT J.J., 2000, Emerging adulthood. A theory of development from the late teens through the twenties, American Psychologist, 55 (5).
  2. BALBUS S., 1980, Wygotski i jego teoria kultury: psychologia, język, sztuka, [w:] L.S. Wygotski, Psychologia sztuki, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  3. BERŠEDOVA L.I., 1999, Psichologičeskaja gotownost k perechodu na nowyj etap vozrostnogo razvitija kak ličnostnoe novoobrazowanie kritičeskich periodov, Dissertacija, Moskva.
  4. BJIRKLUND D.F., BERING J.M., 2009, Duże mózgi, powolny rozwój i złożoność społeczna: rozwojowe i ewolucyjne źródła poznania społecznego, [w:] A. Klawiter (red. nauk.), Formy aktywności umysłu, Ewolucja i złożone struktury poznawcze, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  5. BOŽOVIČ L.I., 1968, Ličnost i ejo formirovanie v detskom vozraste, Prosveščenie, Moskva.
  6. BOŽOVIČ L.I., 1972, Problema razvitija motivacionnoj sfery rebionka, [w:] L.I. Božovič (red.), Izučenie motivacii povedenija detej i podrostkov, Pedagogika, Moskva.
  7. BRONFENBRENNER U., 1989, Ecological systems theory, Annals of Child Development, 6.
  8. ELKONIN D.B., 1971, K probleme periodizacii psichičeskogo razvitija v detskom vozraste, Voprosy Psichologii, 4.
  9. FILIPIAK E., 2012, Produkty kultury uczenia się uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum, Forum Oświatowe, 1 (46).
  10. GIDDENS A., 2010, Nowoczesność i tożsamość, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  11. GOTTLIEB G., 2007, Probabilistic epigenesist, Developmental Science, 10, 1.
  12. GUT M., 2007, Zmiany plastyczne w zdrowym i chorym mózgu, Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych, t. 56, 1–2.
  13. GUTKINA N.I., 2000, Psichologičeskaja gotovnost k škole, Akademičeskij Proekt, Moskwa.
  14. HEYES C., 2009, Cztery drogi ewolucji poznawczej, [w:] A. Klawiter (red. nauk.), Formy aktywności umysłu. Ewolucja i złożone struktury poznawcze, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  15. IBE, 2012, Wyniki badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym (eduentuzjasci.pl/wydarzenia/852-wynikibadania-6-i-7-latkow-na-starcie-szkolnym.html?gclid=CPCvg-eY0MICFU6WtAodG3QA8w)
  16. INGOLD T., 2009, Ewoluujące umiejętności, [w:] A. Klawiter (red. nauk.), Formy aktywności umysłu. Ewolucja i złożone struktury poznawcze, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  17. JELAGINA M.G., 1989, Krizis 7 let i podchod k ego izučeniu, Novye Isledovanija v Psichologii i Vozrostnoj Fiziologii, 1.
  18. KACZMAREK M., ŁASTOWSKI K., 2004, Ewolucja a epigeneza, [w:] K. Łastowski (red.), Teoria i metoda w biologii ewolucyjnej, Poznańskie Studia z Filozofii Humanistyki, 7 (20), Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań.
  19. Komisja Europejska, 2007, Kompetencje kluczowe w uczeniu się przez całe życie. Europejskie ramy odniesienia, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg.
  20. KOSSUT M., 2005, Neuroplastyczność, [w:] J. Zagrodzka, T. Górska, A. Grabowska (red.), Mózg i zachowanie, PWN, Warszawa.
  21. LEONTIEW A.N., 1985, Działalność a osobowość, [w:] J. Reykowski, O.W. Owczynnikowa, K. Obuchowski (red.), Studia z psychologii emocji, motywacji i osobowości, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
  22. LERNER R.M., 2002, Concepts and Theories of Human Development, Lawrence Erlbaum Associates, Inc., Publishers, Mahwah, New Jersey.
  23. LEWIN K., 1952, Field theory in social science, [in:] D. Cartwright (ed.), Field theory in social science; selected theoretical papers, Social Science Paperbacks, London.
  24. LUYCKX K., SCHWARTZ S., BERZONSKY M., SOENENS B., VANSTEENKISTE M., SMITS I., GOOSSENS L., 2008, Capturing ruminative exploration: extending the four dimensional model of identity formation in late adolescence, Journal of Research in Personality, 42.
  25. PALIVANOVA K.N., 1994, Psichologičeskij analiz krizisov vozrostnogo razvitija, Voprosy Psichologii, 1.
  26. PALIVANOVA K.N., 2000, Psichologija vozrostnych krizisov, Izdatelnyj centr, Moskva.
  27. SMYKOWSKI B., 2004, O badaniu znaczenia nowych zjawisk kulturowych w procesach rozwoju człowieka, Forum Oświatowe, 1 (30).
  28. SMYKOWSKI B., 2005, Wiek przedszkolny. Jak rozpoznać potencjał dziecka?, [w:] A. Brzezińska (red.), Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa, GWP, Gdańsk.
  29. SMYKOWSKI B., 2012, Psychologia kryzysów w kulturowym rozwoju dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
  30. SMYKOWSKI B., 2014, Analiza gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole, [w:] A. Basińska, T. Pietrala, U. Zielińska, D. Pietrala, K. Dziubalska-Kołaczyk (red.), Tablit – Innowacyjny program wychowania przedszkolnego, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
  31. TOMASELLO M., 1999, The Human Adaptation for Culture, Annual Rewiews, 28.
  32. WILSON E.O., 2000, Socjobiologia, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań.
  33. WYGOTSKI L.S., 1971, Wybrane prace psychologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  34. WYGOTSKI L.S., 1978, Narzędzie i znak w rozwoju dziecka, PWN, Warszawa.
  35. VYGOTSKI L.S., 1983a, K voprosu o kompensatornych processach v razvitii umstvenno otstalogo rebionka, [w:] T.A. Vlasova (red.), Sobranie sočinenij v šesti tomach, Pedagogika, Moskva.
  36. VYGOTSKI L.S., 2005, Problema kulturnogo razvitija rebionka, [w:] L.S. Vygotski, Psichologija razvitija čeloweka, Izdatelstvo Smysl, Moskva.
  37. WYGOTSKI L.S., 2002a, Problem wieku rozwojowego, [w:] A. Brzezińska, M. Marchow (red.), Wybrane prace psychologiczne II: dzieciństwo i dorastanie, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań.
  38. WYGOTSKI L.S., 2002c, Kryzys siódmego roku życia, [w:] A. Brzezińska, M. Marchow (red.), Wybrane prace psychologiczne II. Dzieciństwo i dorastanie, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań.
  39. WYGOTSKI L.S., 2002b, Zabawa i jej rola w rozwoju dziecka, [w:] A. Brzezińska, M. Marchow (red.), Wybrane prace psychologiczne II: dzieciństwo i dorastanie, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań.
  40. YASNITSKY A., 2011, Vygotsky Circle as a Personal Network of Scholars: Restoring Connections Between People and Ideas, Integrative Psychological and Behavioral Science, 45.