Treść głównego artykułu

Abstrakt

Literatura psychologiczna i pedagogiczna, szczególnie odnosząca się do zachowań kryminogennych, wskazuje, że sytuacje trudne należą do czynników, które często mają istotny wpływ za zachowanie niezgodne z obowiązującymi normami. Według J.K. Gierowskiego (1996, s. 137 i n.), sprawcą przestępstw jest osoba, która będąc w sytuacji dla siebie trudnej, próbuje rozwiązać swoje problemy z nią związane w sposób niekorzystny zarówno dla siebie, jak i innych, naruszając ogólnie przyjęte zasady postępowania. W zależności od etapu rozwojowego można wskazać na odmienne źródła sytuacji trudnych. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, że dla adolescentów jednym z głównych źródeł sytuacji trudnych (stresu) są: szkoła, relacje rówieśnicze i relacje z rodzicami (zob.: Talik, Szewczyk 2009). Celem prezentowanych w niniejszym artykule badań było ustalenie typów sytuacji szkolnych postrzeganych przez uczniów jako sytuacje trudne, mogących generować u nich zachowania o charakterze przemocy. Realizacja tego zadania ma nie tylko wymiar poznawczy, ale również aplikacyjny

Słowa kluczowe

szkoła gimnazjalista sytuacja trudna paradygmat sytuacji T. Tomaszewskiego

Szczegóły artykułu

Referencje

  1. BORECKA-BIERNAT D., 2001, Rodzinne predykatory agresji fizycznej młodzieży w sytuacjach społecznie trudnych, [w:] B. Urban (red.), Dewiacje wśród młodzieży. Uwarunkowania i profilaktyka, Wydawnictwo UJ, Kraków.
  2. BRZEZIŃSKI J. 1997, Metodologia badań psychologicznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  3. GIEROWSKI J.K., 1985, Diagnoza procesów motywacyjnych jako przedmiot opinii sądowo-psychologicznej, [w:] J.M. Stanik (red.), Problemy psychologiczno-psychiatryczne w procesie karnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  4. GIEROWSKI J.K., 1996, Rola biegłego psychologa w opiniowaniu o poczytalności- problemy diagnostyczne i kompetencyjne, [w:] J.K. Gierowski, A. Szymusik (red.), Postępowanie karne i cywilne wobec osób zaburzonych psychicznie, Wydawnictwo Collegium Medium UJ, Kraków.
  5. GIEROWSKI J.K., JAŚKIEWICZ-OBYDZIŃSA T., NAJDA M., 2008, Psychologia w postępowaniu karnym. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa.
  6. GRONDAS M., 2000, Przeciwdziałanie zachowaniom destrukcyjnym w szkole, [w:] M. Pomianowska (red. prowadząca), Poradnik wychowawczy, Wydawnictwo RAABE, Warszawa.
  7. GUSZKOWSKA M., 2003, Przebieg transmisji stresowej u młodzieży i czynniki go moderujące, Wydawnictwo AWF, Warszawa.
  8. KLINTEBERG B., LANG S, FREIDENFELT ALM P.O., 2004, Wskaźniki ryzyka i sytuacje stresowe powiązane z psychospołecznymi zaburzeniami o charakterze rozhamowania, [w:] J. Strelau (red.), Osobowość a ekstremalny stres, GWP, Gdańsk.
  9. KOZIELECKI J., 1975, Psychologiczna teoria decyzji, PWN, Warszawa.
  10. KOZIELECKI J., 1976, Psychologiczna koncepcja człowieka, PWN, Warszawa.
  11. KUBACKA-JASIECKA D., 1996, Adaptacyjno-obronne mechanizmy i funkcje młodzieżowych zachowań agresywnych, [w:] A. Frączek (red.), Studia nad psychologicznymi mechanizmami czynności agresywnych, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław.
  12. LAZARUS R.S, FOLKMAN S., 1984, Stress, appraisal and coping, Springer, New York.
  13. LEWICKI A., 1969, Psychologia kliniczna, PWN, Warszawa.
  14. LEWICKI A., 1978, Psychologia kliniczna, PWN, Warszawa.
  15. MAJCHRZYK Z., 2004, Nieletni, młodociani, dorośli zabójcy i mordercy. Gdzie kończy się norma a zaczyna patologia, Wydawnictwo Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa.
  16. NĘCKA E., 1979, Regulacyjna funkcja mechanizmów obronnych, Przegląd Psychologiczny, 2.
  17. POSPISZYL I., 2008, Patologie społeczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  18. PRZYBYŁA H., SKWARA A., 1998, Kształcenie umiejętności twórczego rozwiązywania konfliktów jako forma oddziaływań profilaktycznych wobec przemocy w środowisku młodzieży szkolnej, [w:] J. Papież, A. Płukis (red.), Przemoc dzieci i młodzieży w perspektywie polskiej transformacji ustrojowej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
  19. RAUSTE VON WRIGHT M., 1993, Funkcja agresji w życiu młodzieży, [w:] A. Frączek, H. Zumkley (red.), Socjalizacja a agresja, Wydawnictwo Instytut Psychologii PAN, Warszawa.
  20. RÓŻAŃSKA-KOWAL J., IZYDORCZYK B., 2005, Sytuacje trudne i strategie radzenia sobie ze stresem przez nieletnich, [w:] J.M. Stanik, L. Woszczek (red.), Przestępczość nieletnich. Aspekty psychospołeczne i prawne, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  21. SĘK H., 1993, Wybrane zagadnienia psychoprofilaktyki, [w:] H. Sęk (red.), Społeczna psychologia kliniczna. PWN, Warszawa.
  22. SKORNY Z., 1968, Psychologiczna analiza agresywnego zachowania się, PWN, Warszawa.
  23. STANIK J.M., 2007, Proces kryminogenezy a perspektywy i możliwości profilaktyki społecznej w środowisku lokalnym, [w:] J.M. Stanik (red.), Psychospołeczne uwarunkowania i mechanizmy kryminogenezy a zachowania paraprzestępcze i przestępcze. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa.
  24. TALIK E., SZEWCZYK L., 2009, Stresory specyficzne dla nastolatków w okresie późnej adolescencji, [w:] L. Szewczyk, E. Talik (red.), Wybrane zagadnienia z psychologii klinicznej i osobowości. Psychologia kliniczna nastolatka, Wydawnictwo Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin.
  25. TOMASZEWSKI T., 1979, Człowiek i otoczenie, [w:] Psychologia, PWN, Warszawa.
  26. TOMASZEWSKI T., 1984, Ślady i wzorce, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  27. TYSZKOWA M., 1972, Zachowanie się dzieci szkolnych w sytuacjach trudnych, PWN, Warszawa.
  28. TYSZKOWA M., 1979, Funkcjonowanie dzieci w sytuacjach trudnych, Oświata i Wychowanie, nr 6.