Treść głównego artykułu

Abstrakt

Cel badań. W badaniu poszukiwano różnic w stylach radzenia sobie ze stresem nastoletnich dziewcząt (N = 189) w grupie ryzyka anoreksji (n = 23) oraz w grupie kontrolnej (n = 23). Analizowano też związek między stylami radzenia sobie ze stresem a tendencją do reagowania nieprawidłowymi postawami wobec jedzenia i swojego ciała w warunkach stresu w obu grupach.
Metoda. Zastosowano KSJ do oceny ryzyka anoreksji oraz CISS do pomiaru stylów radzenia sobie ze stresem.
Wyniki. Badane z grupy ryzyka anoreksji wykazały istotną preferencję emocjonalnego stylu radzenia sobie ze stresem (t = 4,56, p < 0,01), zaś ich zdrowe rówieśniczki częściej posługiwały się stylem zadaniowym (t = –2,68, p < 0,05). Wystąpiła istotna umiarkowana korelacja między stylami radzenia sobie a tendencją do reagowania nieprawidłową postawą wobec jedzenia i własnego ciała w sytuacji trudnej w badanych grupach. Wysokiemu natężeniu tej tendencji w grupie ryzyka anoreksji towarzyszyła preferencja emocjonalnego (rho = 0,45; p < 0,05) oraz unikowego stylu radzenia sobie (rho = 0,42; p < 0,05), zaś jej niskie natężenie w grupie kontrolnej wiązało się z tendencją do stosowania stylu nastawionego na zadanie (rho = 0,46; p < 0,05).
Wnioski. Skłonność do używania nieefektywnych i dezadaptacyjnych strategii radzenia sobie odgrywa istotną rolę w mechanizmie anoreksji, natomiast preferencja aktywnych i skutecznych
sposobów walki ze stresem stanowi jeden z czynników chroniących nastolatki przed tym zaburzeniem.

Słowa kluczowe

stres style radzenia sobie ryzyko anoreksji

Szczegóły artykułu

Referencje

  1. BEDYŃSKA S., BRZEZICKA A. (red.), 2007, Statystyczny drogowskaz. Praktyczny poradnik analizy danych w naukach społecznych na przykładach z psychologii. Warszawa: Wydawnictwo SWPS Academica.
  2. BEKKER M., BOSELIE K., 2002, Gender and Stress: Is Gender Role Stress? A Re-examination of the Relationship Between Feminine Gender Role Stress and eating disorders, Stress & Health: Journal of the International Society for the Investigation of Stress, 18.
  3. BISHOP G.D., 2000, Psychologia zdrowia (rozdz. 6), Wydawnictwo Astrum, Wrocław.
  4. BRAMBILLA F., 2001, Social Stress in Anorexia Nervosa: a Review of Immuno-endocrine Relationships, Physiology & Behavior, 73.
  5. BROWN S., SCHIRALDI G., WRÓBLESKI P., 2009, Association of Eating Behaviors and Obesity with Psychosocial and Familial Influences, American Journal of Health Education, 40.
  6. BRYTEK-MATERA A., RYBICKA-KLIMCZYK A., 2011, Evaluation of Body Image Among Females with Anorexia Readiness Syndrome, Archives of Psychiatry & Psychotherapy, 13.
  7. BRZEZIŃSKI J., 2007, Metodologia badań psychologicznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  8. COSTORPHINE E., MOUNTFORD V., TOMLINSON S., WALLER G., MEYER C., 2007, Distress Tolerance in the Eating Disorders, Eating Behaviors, 8.
  9. ENGLER P., CROWTHER J., DALTON G., 2006, Predicting Eating Disorder Group Membership: An Examination and Extension of the Sociocultural Model, Behavior Therapy, 37.
  10. FRANKO D., THOMPSON D., AFFENITO S., BARTON B., STRIEGEL-MOORE R., 2008, What Mediates the Relationship Between Family Meals and Adolescent Health Issues, Health Psychology, 27, Special issue: Mediation and Moderation.
  11. GARCÍA-GRAU E., FUATÉ A., MIRÓ A., SALDAÑA C., BADOS A., 2002, Coping Style and Disturbed Eating Attitudes in Adolescent Girls, International Journal of Eating Disorders, 32.
  12. HEILBRUN A.B., HARRIS, A. Jr., 1986, Psychological Defenses in Females At-risk for Anorexia Nervosa: an Explanation for Excessive Stress Found in Anorexic Patients, International Journal of Eating Disorders, 5.
  13. HESZEN-NIEJODEK I., 2000, Teoria stresu psychologicznego i radzenia sobie, [w:] J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk.
  14. HESZEN I., SĘK H., 2007, Psychologia zdrowia (rozdz. 9), PWN, Warszawa.
  15. HOBFOLL S.E., 2006, Stres, kultura i społeczeństwo. Psychologia i fizjologia stresu, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
  16. INIEWICZ G., 2008, Samokontrola w zaburzeniach odżywiania się, [w:] A. Niedźwieńska (red.), Samoregulacja w poznaniu i działaniu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  17. JAROS K., 2012, Style radzenia sobie ze stresem i umiejscowienie poczucia kontroli u dziewcząt z syndromem gotowości anorektycznej, niepublikowana praca magisterska, Instytut Psychologii UMCS, Lublin.
  18. JASIELSKA A., 2000, Znaczenie symbolicznej ekspresji emocji w leczeniu pacjentek anorektycznych, [w:] A. Suchańska (red.), Podmiotowe i społeczno-kulturowe uwarunkowania anoreksji. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Fundacji Humanoria, Poznań.
  19. MILLER S.P., ERICKSON S.J., BRANOM C., STEINER H., 2009, Habitual Response to Stress in Recovering Adolescent Anorexic Patients, Child Psychiatry and Human Development, 40.
  20. MILLER S., REDLICH A., STEINER H., 2003, The Stress Response in Anorexia Nervosa, Child Psychiatry & Human Development, 33.
  21. OLSZEWSKI J.K., 2010, O zaradności obezwładnionych lękiem. Osoby z nerwicowymi zaburzeniami lękowymi a stres (rozdz. 2), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii-Curie Skłodowskiej, Lublin.
  22. POP-JORDANOVA N., 2000, Psychological Characteristics and Biofeedback Mitigation in Preadolescents with Eating Disorders, Pediatrics International, 42.
  23. REYKOWSKI J., 1969, Badania nad stresem psychologicznym. Materiały do nauczania psychologii, seria IV, t. 3.
  24. REYKOWSKI J., 1975, Osobowość jako centralny system regulacji i integracji czynności człowieka, [w:] T. Tomaszewski (red.), Psychologia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
  25. STRELAU J., JAWOROWSKA A., WRZEŚNIEWSKI K., SZCZEPANIAK P., 2005, Kwestionariusz radzenia sobie w sytuacjach stresowych CISS. Podręcznik, Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Warszawa.
  26. Strelau J., 2008, Psychologia różnic indywidualnych. wydanie drugie rozszerzone (rozdz. 11), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
  27. TOMASZEWSKI T., 1975, Człowiek i otoczenie, [w:] T. Tomaszewski (red.), Psychologia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
  28. VILLA V., MANZONI G., PAGNINI F., CASTELNUOVO G., CESA G., MOLINARI E., 2009, Do Coping Strategies Discriminate Eating Disordered Individuals Better than Eating Disorder Features? An explorative study on female inpatients with anorexia and bulimia nervosa, Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, 16.
  29. WĄSIK M., 2009, Anoreksja, bulimia... Jak rozpoznać zaburzenia odżywiania u nastolatków (rozdz. 1–3), Wydawnictwo AA, Kraków.
  30. WIATROWSKA A., 2009, Jakość życia w zaburzeniach odżywiania (rozdz. 1), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  31. WOJCIECHOWSKA I., 2000, Kiedy ciało ma decydujący głos w sprawie wartości człowieka – drogi prowadzące do tożsamości anorektycznej, [w:]: A. Suchańska (red.), Podmiotowe i społeczno-kulturowe uwarunkowania anoreksji. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Fundacji Humanoria, Poznań.
  32. WOLFF G., CROSBY R., ROBERTS J., WITTROCK D., 2000, Differences in Daily Stress, Mood, Coping and Eating Behavior in Binge Eating and Nonbindge Eating College Women, Addictive Behaviors, 25.
  33. ZAPAŁA P., 2009, Anoreksja – sposób radzenia sobie w sytuacji trudnej?, [w:] B. Ziółkowska (red.), Opętanie (nie)jedzeniem, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
  34. ZIÓŁKOWSKA B., 2001, Ekspresja syndromu gotowości anorektycznej u dziewcząt w okresie adolescencji, Wydawnictwo Fundacji Humanoria, Poznań.
  35. ZIÓŁKOWSKA B., 2009, Sytuacje trudne jako źródło zaburzeń łaknienia. Zaburzenia łaknienia jako źródło sytuacji trudnych, [w:] B. Ziółkowska (red.), Opętanie (nie)jedzeniem, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
  36. ZYGMUNT M., 2009, Anorexia nervosa jako strategia zaradcza uruchamiana w sytuacjach trudnych, [w:] B. Ziółkowska (red.), Opętanie (nie)jedzeniem, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.