Treść głównego artykułu

Abstrakt

Zjawisko wypalenia zawodowego od samego początku zainteresowań badaczy było przypisywane głównie zawodom związanym z intensywnymi kontaktami z ludźmi, do których niewątpliwie zalicza się zawód nauczyciela. Wyjątkowo stresogenny i obciążający charakter pracy sprawia, że nauczyciele są grupą podwyższonego ryzyka wystąpienia wypalenia zawodowego. Celem przeprowadzonych badań było porównanie poziomu wypalenia zawodowego wśród nauczycieli z Polski i Anglii. W pracy odniesiono się również do przedstawienia w skondensowany sposób regulacji prawnych oraz charakterystyki systemów nauczania w obu krajach, wskazując przede wszystkim różnice występujące w systemach edukacyjnych regulujących pracę nauczycieli. Próbę badawczą stanowiło 103 nauczycieli – 55 pracujących na terenie Anglii oraz 48 pracujących na terenie Polski. Badanie przeprowadzono za pomocą kwestionariusza MBI autorstwa Ch. Maslach. Analiza danych wykazała istotne statystycznie różnice między nauczycielami polskimi i angielskimi w wymiarach depersonalizacji i poczucia osiągnięć, nie stwierdzono istotnych różnic w zakresie wyczerpania emocjonalnego. Nauczyciele pracujący na terenie Anglii mają istotnie niższe od tych pracujących w Polsce poczucie osiągnięć osobistych i charakteryzują się wyższym poziomem depersonalizacji.

Słowa kluczowe

depersonalizacja emocjonalne wyczerpanie obniżone poczucie dokonań osobistych wypalenie zawodowe

Szczegóły artykułu

Referencje

  1. ANCZEWSKA M., ŚWITAJ P., ROSZCZYŃSKA J., 2005, Wypalenie zawodowe, Postępy Psychiatrii i Neurologii, 14(2).
  2. BLASE I.J., 1982, A social psychological grounded theory of teacher stress and burnout, Educational Administration Quarterly, 18.
  3. BRZEZIŃSKI J., 2007, Metodologia badań psychologicznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  4. DAY C., 2005, Rozwój zawodoy nauczycieli, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
  5. Dyrekcja Generalna ds. Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej, 2004, Kluczowe problemy edukacji w Europie, Raport IV, http://bookshop.europa.eu/en/key-topics-in-education-in-europe-pbEC3212303/, pobrano 20.06.2015.
  6. FRIEDMAN I.A., 1991, High and low burnout schools: School culture aspects of teacher burnoout, The Journal of Educational Research, 84(9).
  7. FRIEND R., 2001, The association between job skill discretion, decision authotity and burnout, Work & Stress, 15(1).
  8. GLIŃSKI M., 2014, Preferencje zawodowe a stres zawodowy wśród nauczycieli, Psychologia Wychowawcza, 6.
  9. GRUNT-MEJER K., 2012, Wypalenie zawodowe – czynnik obniżający pozim bezpieczeństwa w pracy, Bezpieczeństwo Pracy, 4.
  10. Instytut Badań Edukacyjnych, 2013, Raport tematyczny z badania. Czas pracy i warunki pracy w relacjach nauczycieli, http://eduentuzjasci.pl/publikacje-ee-lista/raporty.html, pobrano 16.07.2015.
  11. Instytut Badań Edukacyjnych, 2014, Raport o stanie edukacji 2013 – Liczą się nauczyciele, http://eduentuzjasci.pl/publikacje-ee-lista/raporty/150-raport-o-stanieedukacji/1052-raport-o-stanie-edukacji-
  12. 2013-icza-sie-nauczyciele.html, pobrano 16.06.2015.
  13. JĘDRYSZEK-GEISLER A., 2012, Gdy nauczyciel jest zmęczony pracą. Raport z badań, Wychowanie Na Co Dzień, 12.
  14. KAROLCZAK-BIERNACKA B., 1994, Kondycja psychiczna nauczycieli, Dyrektor Szkoły, 2–3.
  15. Karta Nauczyciela, Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 191 i 1198 oraz z 2015 r. poz. 357).
  16. KWAŚNICA R., 1994, Wprowadzenie do myślenia. O wspomaganiu nauczycieli w rozwoju, Wrocławska Oficyna Nauczycielska, Wrocław.
  17. MASLACH C., 2000, Wypalenie – w perspektywie wielowymiarowej, [w:] H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe – przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, PWN, Warszawa.
  18. MASLACH C., 2001, What have we learned about burnout and health?, Psycholgy & Health, 16(5).
  19. PASIKOWSKI T., 2000, Polska adaptacja kwestionariusza Maslach Burnout Inventory, [w:] H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe – przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, PWN, Warszawa.
  20. PIBER-DĄBROWSKA K., CYPRYAŃSKA M., WAWRZYNIAK M., 2007, Standardy edytorskie dla naukowego tekstu empirycznego z zakresu psychologii, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Akademica”, Warszawa.
  21. PITHERS R.T., FOGARTY G.J., 1995, Occupational stress among vocational teachers, British Journal of Educational Psychology, 65.
  22. Polskie Biuro Eurydice, 2011, Systemy edukacji w Europie – stan obecny i planowane reformy, http://eurydice.org.pl/wp-content/uploads/2014/10/anglia2011.pdf, pobrano 18.06.2015.
  23. Polskie Biuro Eurydice, 2014, System edukacji w Polsce, http://eurydice.org.pl/wpcontent/uploads/2014/10/NSO_PL_2014_0.pdf, pobrano 18.06.2015.
  24. Polskie Biuro Eurydice, 2015, Polska: Wprowadzenie, https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Polska:Wprowadzenie, pobrano 15.06.2015.
  25. PROKOPCZUK A., 2012, Motywy wyboru zawodu a motywacja do pracy, Management and Buisness Administration. Central Europe, 5(118).
  26. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2012 r., poz. 131).
  27. ŚLIWERSKI B., 2006, Nauczyciel jako zawód, Wykład inauguracyjny wygłoszony na I Kongresie Zarządzania Oświatą, OSKKO, Łódź.
  28. TUCHOLSKA S., 1996, Stres w zawodzie nauczyciela, Psychologia Wychowawcza, 5.